Leasing finansowy i operacyjny.

 








autor: Dorota Przybyszewska; Gazeta Podatkowa Nr 548 z dnia 2009-04-09
Źródło: Gazeta Podatkowa

Leasing kojarzy się zwykle z korzyściami podatkowymi. Niewielu jednak zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństw, które „czyhają” na korzystających z tej formy finansowania środków trwałych. Opłacalność inwestycji staje bowiem pod znakiem zapytania w momencie przedwczesnego zakończenia kontraktu i to niekoniecznie z winy leasingobiorcy.

Nie warto rozliczać leasingu przed czasem

Obecne uregulowania kodeksowe umowy leasingu stawiają leasingobiorców (korzystających) w mało korzystnej sytuacji w razie wygaśnięcia kontraktu przed czasem. Firma leasingowa może bowiem wówczas żądać natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat. Powinna je jednak pomniejszyć o korzyści, jakie uzyskała wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także naprawienia szkody.

Rozwiązanie to jest konsekwencją tego, iż właścicielem finansowanej rzeczy przez cały czas trwania umowy leasingu jest leasingodawca. W przeciwieństwie do kredytobiorcy dokonującego zakupu rzeczy ze środków przyznanych przez bank, korzystający z leasingu nie nabywa - przynajmniej do czasu skorzystania z odpowiedniej opcji - prawa własności względem danego przedmiotu. Wynagrodzenie, które zobowiązuje się zapłacić korzystający w istocie stanowi świadczenie jednorazowe (a nie okresowe, jak np. czynsz najmu czy czynsz dzierżawny), choć spłacane jest w częściach (ratach). Powinno ono przynajmniej pokrywać koszt nabycia rzeczy.

W praktyce bywa jednak jeszcze gorzej niż w teorii, gdyż leasingodawcy w krótkim czasie odbierają klientowi przedmiot leasingu (np. samochód, maszynę), żądają uiszczenia sumy przyszłych rat, natomiast nie kwapią się z ich umniejszeniem o wartość odebranej rzeczy czy zaoszczędzone koszty obsługi leasingu (w tym np. odsetki z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup przedmiotu leasingu).

Propozycje zmian

Taki scenariusz nierzadko doprowadza przedsiębiorców korzystających z leasingu na skraj bankructwa. Dlatego w Ministerstwie Gospodarki trwają już pierwsze prace nad ewentualnymi zmianami przepisów Kodeksu cywilnego, które mają lepiej chronić interesy leasingobiorców.

Zamysł jest taki, by przyznać korzystającym możliwość wyboru sposobu rozliczeń. W razie wygaśnięcia leasingu korzystający mieliby prawo wyboru odnośnie zatrzymania przedmiotu leasingu za zapłatą wszystkich rat pomniejszych o korzyści leasingodawcy wynikające z wcześniejszego ich uzyskania bądź zwrotu rzeczy. W tym drugim wypadku poza wspomnianymi korzyściami z tytułu otrzymania przed czasem wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat należałoby także odliczyć korzyść leasigodawcy wynikającą z zagospodarowania przedmiotu leasingu.

Gdyby do takiego zagospodarowania rzeczy (np. sprzedaży samochodu poleasingowego) nie doszło, przedmiot ten byłby wyceniany przez rzeczoznawcę. Tego rodzaju obiektywna wycena stanowiłaby podstawę do umniejszenia wierzytelności finansującego względem byłego leasingobiorcy.

DEFINICJA UMOWY LEASINGU

Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.


Kiedy dochodzi do przedwczesnego wygaśnięcia leasingu?

Umowę leasingu zawiera się na czas oznaczony. Co do zasady więc, leasing kończy się z nadejściem terminu końcowego. W pewnych sytuacjach finansujący ma jednak możliwość wcześniejszego zakończenia umowy w sposób jednostronny ze skutkiem natychmiastowym, chyba że w umowie strony przewidziały termin wypowiedzenia.

Leasingodawca może wypowiedzieć umowę w przypadku:

- naruszenia przez korzystającego obowiązku utrzymania rzeczy w należytym stanie,

- niewłaściwego używania rzeczy,

- nieusunięcia zmian w rzeczy dokonanych bez zgody finansującego,

- oddania rzeczy do używania osobie trzeciej bez zgody finansującego,

- zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty wynagrodzenia.


Za wyjątkiem oddania rzeczy do używania osobie trzeciej, wypowiedzenie leasingu powinno poprzedzać pisemne upomnienie leasingodawcy. W przypadku zaległości płatniczych korzystającego, firma leasingowa nie może wypowiedzieć umowy, jeżeli wcześniej nie wyznaczy drugiej stronie na piśmie odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości. Pismo to winno zawierać ostrzeżenie na temat możliwości wypowiedzenia umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym w razie bezskutecznego upływu tego terminu.

Leasing wygasa również w przypadku utraty rzeczy będącej przedmiotem leasingu z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, a także w razie odstąpienia przez finansującego - zresztą na żądanie korzystającego - od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

W rezultacie takiego wygaśnięcia umowy leasingu czy też jej wypowiedzenia przez finansującego za skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Źródło: Gazeta Podatkowa